USMCA Blanket Period: Tek Beyanla 12 Aylık Sevkiyat

Dönemsel menşe beyanı, aynı malın birden çok sevkiyatını tek bir belgeyle kapsıyor ve anlaşma bu döneme 12 ay üst sınırı koyuyor. Kolaylık gerçek, ama iki şartı var: mal anlaşmanın kendi tanımıyla aynı olacak ve zaten menşeli olacak. Menşe kazanmayan malda dönemsel beyan riski azaltmıyor, tek hatayı 12 aylık sevkiyata yayıyor.

Blanket Period Ne Demek

Menşe beyanı iki şekilde düzenlenebiliyor. Ya tek bir sevkiyat için, ya da belirli bir dönem boyunca aynı malın tekrarlayan sevkiyatları için. İkincisine İngilizce metinde blanket period, Türkçede dönemsel beyan ya da dönem beyanı deniyor.

Anlaşmanın 5.3. maddesinin 5. fıkrası ikisini yan yana koyuyor:

Each Party shall provide that a certification of origin may apply to: (a) a single shipment of a good into the territory of a Party; or (b) multiple shipments of identical goods within any period specified in the certification of origin, but not exceeding 12 months.

Buradaki üç kelime pratikte belirleyici. Identical goods, yani aynı mal. Any period specified, yani süreyi siz seçiyorsunuz. Not exceeding 12 months, yani seçtiğiniz süre 12 ayı aşamıyor.

Yani 12 ay bir varsayılan değil, bir tavan. 3 ay da yazabilirsiniz, 6 ay da. Beyan üzerinde hangi tarih aralığını yazdıysanız o geçerli oluyor ve o aralığın dışındaki sevkiyat beyanın kapsamına girmiyor.

Anlaşmanın Aynı Mal Tanımı Dar

Dönemsel beyanın en çok yanlış anlaşılan tarafı burası. Aynı mal, günlük konuşmadaki "benzer ürün" değil. Anlaşma 5.1. maddede terimi kendisi tanımlıyor: her bakımdan aynı olan, fiziksel özellikleri, kalitesi ve itibarı aynı olan mallar. Görünüşteki küçük farklar, menşe belirlemesini etkilemiyorsa kapsam dışında bırakılmıyor.

Uygulamada bu şu demek. Aynı ürünün iki rengi çoğu zaman aynı mal sayılıyor, çünkü renk menşeyi belirleyen üretim işlemini değiştirmiyor. Ama farklı bir tarife pozisyonuna giren, farklı bileşimde üretilen ya da farklı üreticiden gelen bir varyant aynı mal değil. Aynı listede toplanmış 4 ürün kodu, çoğu zaman 4 ayrı dönemsel beyan demek.

Bu ayrımı önceden yapmak, sonradan düzeltmekten ucuza geliyor. Tek beyanla 20 kalem göndermeye çalışan bir kurgu, doğrulama sırasında en zayıf kalemden çözülüyor ve o kalem beyanın tamamına şüphe düşürüyor.

On İki Ay İle Dört Yıl Aynı Şey Değil

Aynı bölümde iki farklı süre geçiyor ve ikisi sık sık birbirine karıştırılıyor.

Birincisi dönemin kendisi: en fazla 12 ay. Bu, beyanın kaç aylık sevkiyatı kapsayabileceğini söylüyor.

İkincisi kabul süresi. 5.3. maddenin 6. fıkrası, bir menşe beyanının düzenlendiği tarihten sonra 4 yıl boyunca gümrük idaresince kabul edileceğini söylüyor. Bu, beyanın belge olarak geçerliliğiyle ilgili, kapsadığı sevkiyat penceresiyle değil.

İkisini karıştırınca ortaya şu hata çıkıyor: 2 yıl önce düzenlenmiş bir dönemsel beyanın hâlâ yürürlükte olduğu sanılıyor. Belge kabul edilebilir durumda olabilir, ama üzerinde yazan 12 aylık pencere çoktan kapanmışsa bugünkü sevkiyat o beyanın kapsamında değil.

Ayrıca kayıt tutma süresi bir üçüncü saat: 5.8. madde ithalatçının, ithalat tarihinden itibaren en az 5 yıl kayıt saklamasını istiyor. Üç süre üç ayrı şey, üçü de aynı dosyada duruyor.

Dönem Alanı Ek 5-A'da Nasıl Yazılıyor

Menşe beyanının zorunlu bilgileri Ek 5-A'da 9 madde halinde sayılıyor. Dönem bilgisi 8. unsur ve metni şöyle:

Blanket Period. Include the period if the certification covers multiple shipments of identical goods for a specified period of up to 12 months as set out in Article 5.2 (Claims for Preferential Tariff Treatment).

Dikkat edilecek nokta, cümlenin "include the period if" ile başlaması. Yani bu alan koşullu. Tek sevkiyat için düzenlenen beyanda dönem alanı doldurulmuyor, boş kalıyor.

Bunun aynadaki karşılığı 6. unsurun ikinci fıkrasında: beyan tek bir sevkiyatı kapsıyorsa, biliniyorsa ihracata ait fatura numarası yazılıyor. Yani iki alan birbirinin yerine geçiyor. Tek sevkiyatta fatura numarası, dönemsel beyanda tarih aralığı. İkisini aynı anda doldurmak, hangi kurguyu kullandığınızı belirsizleştiriyor.

Beyanın biçimi serbest. 5.2. madde beyanın belirli bir formata uymak zorunda olmadığını, faturanın veya başka bir belgenin üzerinde yer alabileceğini söylüyor. Serbest olan biçim, içerik değil: 9 unsurun tamamı bir yerde bulunmak zorunda.

Dönemi Ne Kadar Uzun Tutmalı

Tavan 12 ay diye herkesin 12 ay yazması gerekmiyor, ve çoğu zaman gerekmiyor da.

Dönem uzadıkça iki şey büyüyor. Birincisi kolaylık: 12 aylık beyanla yılda 40 sevkiyat yapan bir akışta 39 belge hazırlama işi ortadan kalkıyor. İkincisi risk yoğunlaşması: beyanda bir hata varsa, o hata artık tek bir sevkiyatı değil dönem boyunca yapılan bütün sevkiyatları etkiliyor. Menşe kriteri alanı yanlış seçilmişse, 12 ay sonra çıkan bir doğrulama 12 aylık ithalatı birden sorguluyor.

Bu yüzden pratik ölçü şöyle kuruluyor. Üretim kurgunuz ve tedarikçileriniz oturmuşsa, ürün reçetesi değişmiyorsa ve menşe hesabınız rahat bir marjla geçiyorsa uzun dönem mantıklı. Reçete değişiyorsa, yeni tedarikçi deniyorsanız veya menşe hesabınız sınıra yakınsa 3 ile 6 ay arası bir dönem daha güvenli, çünkü hatanın yayıldığı alan küçük kalıyor.

2026 yılına özgü bir sebep daha var. Anlaşmanın ortak gözden geçirmesi Temmuz 2026'da yapıldı ve 16 yıllık uzatma kararıyla sonuçlanmadı, bunun yerine yıllık gözden geçirme dönemine girildi. Mevcut kurallar aynen yürürlükte ve anlaşma 1 Temmuz 2036'ya kadar geçerli, yani bugün için değişen bir şey yok. Ama kural setinin yıllık olarak masaya geleceği bir dönemde 12 aylık bir beyanı otomatik yenilemek yerine dönem sonunda menşe hesabını yeniden koşmak, ek bir iş yükü değil, ucuz bir sigorta.

Türkiye Menşeli Malda Ne Oluyor

Bu bölüm Türk satıcılar için en çok yanlış kurulan yer, o yüzden açık yazıyoruz.

Dönemsel beyan bir menşe kolaylığı değil, bir belge kolaylığı. Malın menşeli olup olmadığını değiştirmiyor, sadece menşeli olduğu zaten belirlenmiş bir mal için belge sayısını azaltıyor. Türkiye menşeli bir ürün USMCA tercihli tarifesinden yararlanmıyor, dolayısıyla o ürün için dönemsel beyan düzenlemenin bir anlamı da yok.

Malın ABD'de bir depoda durmuş olması da menşe kazandırmıyor. Depolama, elleçleme ve yeniden paketleme menşe belirleyen üretim işlemleri değil. Bu ayrımın ayrıntısı ayrı bir yazının konusu ve aşağıda bağlantısı var.

Dönemsel beyanın Türk satıcı için gerçekten işe yaradığı durum şu: ürün ABD'de üretiliyorsa ya da ABD'de yapılan üretim 4.2. maddedeki ölçütlerden birini karşılıyorsa, ve aynı ürün Meksika'ya düzenli olarak gidiyorsa. O zaman tek beyan bir yıllık akışı kapsıyor ve her sevkiyatta aynı belgeyi yeniden üretmek gerekmiyor.

Tek Sevkiyat Beyanı İle Dönemsel Beyan

Konu	Tek sevkiyat beyanı	Dönemsel beyan
Kapsam	1 sevkiyat	Aynı malın tekrarlayan sevkiyatları
Süre sınırı	Yok, sevkiyata bağlı	En fazla 12 ay
Ek 5-A dönem alanı	Boş bırakılıyor	Tarih aralığı yazılıyor
Fatura numarası	Biliniyorsa yazılıyor	Yazılmıyor
Mal çeşitliliği	Sevkiyattaki kalemler	Yalnız aynı mal tanımına girenler
Hata çıkarsa etkisi	O sevkiyat	Dönemdeki bütün sevkiyatlar
Belge kabul süresi	Düzenlemeden sonra 4 yıl	Düzenlemeden sonra 4 yıl
Ne zaman tercih edilir	Seyrek, değişken ürün	Düzenli, sabit reçeteli ürün

Terimler

• Dönemsel beyan: Aynı malın birden çok sevkiyatını tek belgeyle kapsayan menşe beyanı. İngilizce metinde blanket period olarak geçiyor, süresi en fazla 12 ay.
• Aynı mal: Anlaşmanın 5.1. maddesindeki tanımla, fiziksel özellikleri, kalitesi ve itibarı her bakımdan aynı olan mallar. Menşeyi etkilemeyen küçük görünüş farkları bu tanımı bozmuyor.
• Menşe kriteri: Malın 4.2. maddedeki hangi ölçüte göre menşeli sayıldığı. Ek 5-A'nın 7. unsuru ve dönemsel beyanda hata yapıldığında en pahalı alan burası.
• Kabul süresi: Düzenlendiği tarihten sonra beyanın gümrük idaresince kabul edildiği 4 yıllık süre. Kapsadığı sevkiyat penceresiyle karıştırılmaması gereken ayrı bir saat.

Sık Sorulanlar

Dönemsel beyan en fazla kaç ay olabilir?

12 ay. Anlaşmanın 5.3. maddesi süreyi beyanı düzenleyenin seçmesine bırakıyor ama üst sınırı 12 ay olarak koyuyor. Daha kısa bir dönem yazmak serbest ve çoğu durumda daha güvenli.

12 aylık dönem takvim yılına uymak zorunda mı?

Hayır. Metin bir başlangıç tarihi dayatmıyor, yalnız sürenin 12 ayı aşmamasını istiyor. Dönem 1 Mart'ta başlayıp ertesi yıl 28 Şubat'ta bitebilir. Önemli olan başlangıç ve bitiş tarihlerinin beyanda açıkça yazması.

Dönem içinde ürün reçetesi değişirse ne oluyor?

Beyan artık o malı doğru tanımlamıyor olabilir. Anlaşma, beyanı düzenleyenin yanlış bilgi içerdiğini düşünmesi halinde beyanı verdiği herkese yazılı bildirim yapmasını istiyor. Reçete değişikliği menşe hesabını etkiliyorsa doğru hareket, dönemi kapatıp yeni bir beyan düzenlemek.

Aynı beyanla farklı ürünleri gönderebilir miyim?

Yalnız hepsi aynı mal tanımına giriyorsa. Farklı tarife pozisyonuna giren ya da farklı üretim kurgusuyla üretilen kalemler ayrı beyan gerektiriyor. Pratikte çok kalemli bir katalogda dönemsel beyan sayısı, ürün sayısından değil menşe kurgusu sayısından çıkıyor.

Beyanda küçük bir hata varsa dönem geçersiz mi oluyor?

Anlaşmanın 5.7. maddesi, ithalat belgelerinin doğruluğu konusunda şüphe yaratmayan küçük hata ve tutarsızlıklar nedeniyle beyanın reddedilemeyeceğini söylüyor. Beyan okunaksız veya eksik bulunursa ithalatçıya düzeltilmiş beyanı sunması için en az 5 iş günü veriliyor.

Dönemsel beyanı kim düzenleyebiliyor?

İhracatçı, üretici veya ithalatçı. Üçü de düzenleyebiliyor ama dayanakları farklı: üretici kendi bilgisine, ihracatçı ya kendi bilgisine ya üreticinin yazılı beyanına, ithalatçı ise elindeki belgelere dayanıyor. Dönemsel beyanda bu ayrım daha çok önem taşıyor, çünkü aynı dayanak 12 ay boyunca ayakta kalmak zorunda. Üreticiden aldığınız yazılı beyan 3 ay sonra geçerliliğini yitiriyorsa, sizin 12 aylık beyanınız da o tarihten sonra dayanaksız kalıyor.

Beyanı elektronik ortamda düzenleyebilir miyim?

Evet. 5.2. madde beyanın elektronik olarak düzenlenip iletilebileceğini ve elektronik ya da dijital imzayla kabul edileceğini söylüyor. Beyan İngilizce, Fransızca veya İspanyolca düzenlenebiliyor; ithalatçı ülkenin dilinde değilse çeviri istenebiliyor.

1.000 doların altındaki sevkiyatta dönemsel beyan gerekiyor mu?

5.5. madde, ithalat değeri 1.000 ABD dolarını aşmıyorsa menşe beyanı istenmemesini öngörüyor. Ancak bu muafiyet, kurala uymaktan kaçınmak için parçalara bölünmüş bir sevkiyat serisinin parçasıysa uygulanmıyor.

İlgili Yazılar

• Menşe beyanında zorunlu dokuz alan
• Beyanı kim düzenleyebilir
• ABD deposu menşe kazandırır mı
• Beyanda hata çıkarsa süre
• Kayıtlar kaç yıl saklanır
• 2026 gözden geçirmesi
• Laredo ve Monterrey depo hizmetimiz

Kaynaklar

• Menşe beyanı ya tek bir sevkiyatı ya da aynı malın beyanda belirtilen bir dönemdeki birden çok sevkiyatını kapsayabiliyor, dönem 12 ayı aşamıyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.3 fıkra 5)
• Menşe beyanı, düzenlendiği tarihten sonra 4 yıl boyunca gümrük idaresince kabul ediliyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.3 fıkra 6)
• Aynı mal, fiziksel özellikleri, kalitesi ve itibarı dahil her bakımdan aynı olan mallar olarak tanımlanıyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.1 Tanımlar)
• Dönem bilgisi Ek 5-A'nın 8. unsuru ve yalnız beyan aynı malın birden çok sevkiyatını kapsıyorsa dolduruluyor (USMCA Ek 5-A, unsur 8)
• Tek sevkiyatı kapsayan beyanda, biliniyorsa ihracata ait fatura numarası yazılıyor (USMCA Ek 5-A, unsur 6)
• Beyanın belirli bir formata uyma zorunluluğu yok, fatura veya başka bir belge üzerinde de yer alabiliyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.2 fıkra 3)
• Değeri 1.000 ABD dolarını aşmayan ithalatta menşe beyanı istenmiyor, kaçınma amaçlı bölünmüş seriler hariç (USMCA Bölüm 5, Madde 5.5)
• Küçük hata ve tutarsızlıklar beyanın reddine gerekçe olmuyor, düzeltme için en az 5 iş günü veriliyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.7)
• İthalatçı, ithalat tarihinden itibaren en az 5 yıl kayıt saklıyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.8)
• CBP, USMCA uygulama sayfası

Düzenli olarak aynı ürünü Meksika'ya gönderiyorsanız yazın, BringGo Ship ekibi menşe kurgunuzu ürün kaydınıza bağlasın ve dönemsel beyanınızı hangi süreyle kurmanız gerektiğini birlikte belirleyelim.

Not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki, vergisel veya gümrük danışmanlığı değildir. Oranlar ve kurallar 2026 boyunca sık değişebiliyor; işlem yapmadan önce güncel ayrıntıyı resmi bir kaynaktan (DOF, SAT, ANAM, CBP) veya yetkili bir gümrük müşavirinden doğrulayın.

Bu yazı nasıl hazırlandı: Konuyu ve kaynakları BringGo Ship ekibi seçti. Metin yapay zekâ desteğiyle yazıldı, içindeki rakamlar ve mevzuat ayrıntıları resmi kaynaklardan (USMCA anlaşma metni, CBP) doğrulandı ve yayından önce ekibimiz tarafından gözden geçirildi.