Menşe Beyanını Sonradan Verip Vergi İadesi Alınır Mı?

Alınabiliyor. Madde 5.11, ithalat anında tercihli tarife talebi yapılmamışsa, malın ithalat sırasında menşeli olması şartıyla sonradan talep ve fazla ödenen verginin iadesi yolunu açıyor. Süre olarak ithalat tarihinden itibaren 1 yıl öngörülüyor ve ithalatçı tarafın hukuku daha uzun bir süre belirleyebiliyor.

Yol Neden Açık Bırakılmış

Tercihli tarife talebinin ithalat anında yapılmamış olması pratikte sık karşılaşılan bir durum ve sebepleri genelde masum.

5.11. madde hem hakkı hem de süre sınırını aynı yerde veriyor:

Each Party shall provide that an importer may apply for preferential tariff treatment and a refund of any excess duties paid for a good if the importer did not make a claim for preferential tariff treatment at the time of importation, provided that the good would have qualified for preferential tariff treatment when it was imported into the territory of the Party. ... no later than one year after the date of importation or a longer period if specified in the importing Party's law.

USMCA Bölüm 5, Madde 5.11

Beyan zamanında gelmemiş olabiliyor. Ürünün menşeli olduğu sonradan anlaşılmış olabiliyor. Ya da talep yapılmış ama bir eksiklik nedeniyle kabul edilmemiş olabiliyor.

Anlaşma bu durumları kapatmak yerine bir yol tanımlıyor. Madde 5.11, ithalat anında talep yapılmamış olsa bile, mal ithalat anında menşeli ise ithalatçının talep edip fazla ödenen vergilerin iadesini isteyebileceğini söylüyor.

Buradaki şart tek ve net: mal ithalat anında menşeli olacak. Sonradan menşeli hale gelen bir mal bu yoldan yararlanamıyor.

Bu kural, menşe verisini geç toplayan operasyonlar için gerçek bir güvenlik ağı. Ama ağın bir süresi var ve süre ithalat gününden itibaren işliyor.

Süreyi kaçırmamanın yolu, talep yapılmamış sevkiyatları ayrı bir listede tutmak. Liste yoksa süre sessizce doluyor.

Bir Yıl Nereden İtibaren

Metin süreyi ithalat tarihinden itibaren 1 yılı geçmemek üzere olarak veriyor ve ardından bir esneklik ekliyor: ithalatçı tarafın hukukunda daha uzun bir süre belirtilmişse o süre geçerli.

Bu iki cümle birlikte okunduğunda planlama şu şekilde kuruluyor. Varsayılan süreniz 1 yıl. Daha uzun bir süre olup olmadığı ülkeye göre değişiyor ve ayrıca teyit edilmesi gereken bir bilgi.

Süreyi 1 yıl kabul edip planlamak güvenli tarafta kalmak anlamına geliyor. Daha uzun süre varsa zaten kaybınız olmuyor.

Başlangıç noktası ithalat tarihi, beyanın düzenlendiği tarih değil. Bu ayrım dönemsel beyanlarda önem kazanıyor, çünkü tek bir beyan farklı ithalat tarihli birçok sevkiyatı kapsıyor.

Pratik sonuç: süre takibini beyan bazında değil sevkiyat bazında yapın. Her sevkiyatın kendi son başvuru tarihi var.

Bu tarihi sevkiyat kaydına yazmak, takibi hatırlamaya bırakmaktan çok daha güvenilir.

Süreyi kaçırmamanın ikinci yolu, takibi kişiye değil sisteme bağlamak. Sevkiyat kaydına son başvuru tarihi yazıldığında, bu tarih yaklaşan sevkiyatlar otomatik olarak listenin başına çıkıyor. Hatırlamaya dayalı takip, sevkiyat sayısı arttıkça çalışmayı bırakıyor.

Sürenin aslı şu ifadeyle geçiyor: istenen belgeler “no later than one year after the date of importation or a longer period if specified in the importing Party's law” sunulacak. Talebin şartı ise birinci paragrafta: mal “would have qualified for preferential tariff treatment when it was imported” olmalı. Yani sonradan talep, ithalat anındaki duruma bakıyor, bugünkü duruma değil.

Tercihli tarife talebi ithalat anında yapılmamışsa iade yolu açık kalıyor, ama süre işliyor ve dört belge isteniyor.

Dört Belge İsteniyor

Maddenin ikinci paragrafı, ithalatçıdan istenebilecekleri sayıyor ve liste dört kalem.

Birincisi talebin kendisi. Yani tercihli tarife talebinin usulüne uygun yapılması.

İkincisi malın ithalat anında menşeli olduğuna dair bir beyan. Bu, menşe beyanından ayrı bir ifade ve zamana ilişkin: talep anında değil ithalat anında menşeli olduğunu söylüyor.

Üçüncüsü menşe beyanının bir kopyası. Yani beyan hâlâ gerekiyor, sadece zamanlaması kayıyor.

Dördüncüsü ithalatçı tarafın isteyebileceği diğer belgeler. Bu açık uçlu kalem, sevkiyat dosyasının tamamının hazır olmasını gerektiriyor.

Dört kalemin üçü zaten elinizde olması gereken belgeler. Sonradan talebi zorlaştıran tek şey, bu belgelerin dağınık olması.

Bu yüzden sonradan talep, iyi kurulmuş bir arşivi olan operasyonda birkaç saatlik iş, olmayan operasyonda ise haftalar sürebiliyor.

Arşivle İlişkisi

Sonradan talep, saklama yükümlülüğünün neden önemli olduğunu en somut gösteren durum.

Madde 5.8 ithalatçının ithalat tarihinden itibaren 5 yıldan az olmamak üzere belgeleri saklamasını istiyor. Sonradan talep süresi ise 1 yıl.

İki süre birlikte düşünüldüğünde şu ortaya çıkıyor: talep süresi dolduğunda arşiv hâlâ duruyor olacak. Yani belge eksikliği yüzünden kaçırılan bir talep, aslında var olan bir belgeye ulaşamamaktan kaynaklanıyor.

Bu, tamamen önlenebilir bir kayıp. Belgeler sevkiyat kaydına iliştirilmişse, talep süresi içinde her sevkiyatın dosyası tam olarak duruyor.

İkinci bağlantı şu: sonradan talep yapıldığında saklama yükümlülüğü yeniden önem kazanıyor, çünkü talep incelenebiliyor. Bu yüzden talep yapılan sevkiyatların dosyaları, talep sonuçlanana kadar özellikle korunmalı.

Üçüncüsü, talep reddedilse bile belgeler yerinde kalmalı. Ret, saklama yükümlülüğünü sona erdirmiyor.

Hangi Sevkiyatlar İçin Değer

Sonradan talep her sevkiyat için yapılmaya değmiyor ve seçim yapmak gerekiyor.

Hesap basit. Bir tarafta iade edilebilecek vergi farkı, diğer tarafta talebin hazırlanma maliyeti. Fark küçükse hazırlık maliyeti onu aşabiliyor.

Ama bu hesap sevkiyat başına değil toplu yapılmalı. Aynı ürünün aynı dönemde giden 20 sevkiyatı için hazırlık bir kez yapılıyor, iade 20 sevkiyat için alınıyor.

Bu yüzden sonradan talep listesini ürün ve dönem bazında gruplamak, sevkiyat bazında bakmaktan çok daha verimli.

İkinci seçim ölçütü belge durumu. Menşe beyanı elinizde olan sevkiyatlar için talep kolay. Beyanı hiç alınmamış sevkiyatlar için önce beyan temin edilmesi gerekiyor ve bu, tedarikçinin iş birliğine bağlı.

Üçüncü ölçüt süre. Süresi dolmak üzere olan sevkiyatlar listenin başına alınmalı, çünkü diğerleri için hâlâ zaman var.

Dördüncü bir ölçüt de tedarikçi ilişkisi. Hâlâ çalıştığınız bir tedarikçiden beyan temin etmek kolay, ilişki bitmişse zor. Bu yüzden ilişkisi sona ermek üzere olan tedarikçilerin sevkiyatları, süre dolmasa bile listenin başına alınmalı.

Beyanı Sonradan Temin Etmek

Talep için menşe beyanının bir kopyası isteniyor. Beyan hiç alınmamışsa, önce temin edilmesi gerekiyor.

Beyanı düzenleyecek taraf hâlâ ihracatçı, üretici veya ithalatçı olabiliyor. Yani sonradan da olsa kural değişmiyor.

Burada dikkat edilecek nokta beyanın neyi belgelediği. Beyan, malın ithalat anındaki durumunu belgeliyor. Bu yüzden bugün düzenlenen bir beyan, geçmişteki bir ithalat için geçerli olabiliyor, yeter ki mal o tarihte menşeli olsun.

İkinci nokta tarih. Beyanın düzenlenme tarihi bugün olacak ama kapsadığı sevkiyat geçmişte. Kapsamı net göstermek için fatura numarası veya dönem bilgisi özellikle önem kazanıyor.

Üçüncü nokta iş birliği. Tedarikçiyle ilişki sona ermişse beyan temini zorlaşıyor. Bu, sözleşmeye ilişki sonrası belge sunma maddesi koymanın somut karşılığı.

Madde varsa telefon yeterli oluyor, yoksa süreç iyi niyete kalıyor.

Süreci Rutine Bağlamak

Sonradan talep, istisnai bir işlem gibi ele alındığında hep geç kalınıyor. Rutine bağlandığında kendiliğinden işliyor.

İşleyen bir rutin şöyle kuruluyor. Talep yapılmadan giden her sevkiyat, ithalatın ardından otomatik olarak bir listeye düşüyor. Liste ayda bir gözden geçiriliyor. Gözden geçirmede iki soru soruluyor: beyan elimizde mi, süre ne zaman doluyor.

Beyanı olanlar hemen talep listesine alınıyor. Olmayanlar için tedarikçiye talep gönderiliyor ve takip tarihi konuyor.

Bu rutin ayda yarım saat sürüyor ve kaçırılan talebi neredeyse sıfıra indiriyor.

Rutinin ikinci faydası, tekrarlayan eksiklikleri görünür kılması. Aynı tedarikçiden beyan hep geç geliyorsa, bu liste onu gösteriyor ve sorun sevkiyat bazında değil ilişki bazında çözülebiliyor.

Üçüncü faydası nakit tarafında. Düzenli takip edilen iade, planlanabilir bir kalem haline geliyor.

Rutinin dördüncü faydası da ölçme tarafında. Kaç sevkiyatın talep yapılmadan gittiğini bilmek, aslında sürecin nerede aksadığını gösteriyor. Oran yüksekse sorun sonradan talepte değil, beyanın zamanında gelmemesinde. Sonradan talep bir çözüm değil, bir telafi ve telafi ihtiyacının kendisi ölçülmeye değer.

Talep Reddedilirse

Sonradan talep reddedilebiliyor ve red her zaman malın menşesiz olduğu anlamına gelmiyor.

En sık red sebebi süre. İthalat tarihinden itibaren geçen süre aşılmışsa, malın menşeli olması sonucu değiştirmiyor.

İkinci sebep belge eksikliği. Dört kalemden biri sunulamadığında talep tamamlanmıyor.

Üçüncü sebep tutarsızlık. Sonradan sunulan beyan ile ithalat belgelerindeki bilgiler örtüşmüyorsa soru işareti doğuyor.

Red halinde bakılacak ilk şey sebebin hangisi olduğu. Belge eksikliğinden kaynaklanan bir red, süre içinde eksik tamamlanarak giderilebiliyor. Süreden kaynaklanan red ise kapanmış bir dosya.

Anlaşma ayrıca inceleme ve itiraz haklarını da düzenliyor. Yani red kararı nihai bir nokta değil, itiraz yolu tanımlı bir karar.

Ama en iyi yol, süreci hiç bu noktaya getirmemek. Talebi ithalat anında yapmak, sonradan talepten her zaman ucuz.

Sık Yapılan Üç Hata

Üçü de sonradan talebi bir kurtarma işlemi olarak görmekten çıkıyor.

Birincisi süreyi beyan tarihinden saymak. Metin ithalat tarihinden itibaren diyor. Dönemsel beyanlarda bu fark bir yıla yaklaşabiliyor ve süre sanılandan erken doluyor.

İkincisi talebi sevkiyat bazında değerlendirmek. Hazırlık maliyeti tek sevkiyat için yüksek, aynı ürünün onlarca sevkiyatı için ihmal edilebilir. Gruplamadan bakıldığında talep hep gereksiz görünüyor.

Üçüncüsü talep yapılmayan sevkiyatları hiç listelememek. Liste yoksa süre sessizce doluyor ve kimse fark etmiyor.

Üçünün de panzehri aynı: talep yapılmadan giden sevkiyatı otomatik bir listeye düşürmek ve ayda bir bakmak. Yarım saatlik bir rutin, kaçırılan talebi ortadan kaldırıyor.

Dördüncü bir hata da beyanı temin etmeyi süre dolduktan sonra denemek. Tedarikçiden beyan istemek zaman alıyor ve bu süre bir yılın içinde geçiyor. Talep listesine düşen her sevkiyat için beyan talebini hemen göndermek, süreyi bekleyerek harcamayı önlüyor.

İthalat Anında Talep İle Sonradan Talep

Konu	İthalat anında talep	Sonradan talep
Süre	Sınır yok	İthalattan itibaren 1 yıl
Menşe şartı	İthalat anında menşeli	İthalat anında menşeli
İstenen belge	Beyan ve ithalat belgeleri	Talep, zaman beyanı, beyan kopyası, diğer belgeler
Nakit etkisi	Vergi zaten ödenmiyor	Fazla ödenip sonra iade alınıyor
Hazırlık maliyeti	Rutinin parçası	Ayrı bir çalışma

Terimler

• Sonradan talep: İthalat anında yapılmamış tercihli tarife talebinin sonradan yapılması ve fazla ödenen verginin iadesinin istenmesi.
• Zaman beyanı: Malın ithalat anında menşeli olduğunu belirten ifade. Menşe beyanından ayrı ve sonradan talepte ayrıca isteniyor.

Sık Sorulanlar

İthalatta menşe talebi yapmadım, hakkım bitti mi?

Bitmiyor. Madde 5.11, mal ithalat anında menşeli olmak şartıyla sonradan talep ve fazla ödenen verginin iadesi yolunu açıyor. Süre ithalat tarihinden itibaren 1 yılı geçmemek üzere belirlenmiş.

Süre ne zaman başlıyor?

İthalat tarihinden itibaren. Beyanın düzenlendiği tarihten değil. Dönemsel beyanlarda bu fark bir yıla yaklaşabildiği için süre takibini sevkiyat bazında yapmak gerekiyor.

Sonradan talepte hangi belgeler isteniyor?

Metin 4 kalem sayıyor: talebin kendisi, malın ithalat anında menşeli olduğuna dair beyan, menşe beyanının bir kopyası, ve ithalatçı tarafın isteyebileceği diğer belgeler.

Menşe beyanını sonradan düzenletebilir miyim?

Düzenletebilirsiniz. Beyan, malın ithalat anındaki durumunu belgeliyor. Bugün düzenlenen bir beyan geçmişteki bir ithalat için geçerli olabiliyor, yeter ki mal o tarihte menşeli olsun.

Hangi sevkiyatlar için talep yapmaya değer?

Hesabı sevkiyat bazında değil ürün ve dönem bazında yapın. Hazırlık bir kez yapılıp onlarca sevkiyat için iade alınabiliyor. Tek sevkiyata bakıldığında talep hep gereksiz görünüyor.

Talep reddedilirse ne yapabilirim?

Önce sebebe bakın. Belge eksikliğinden kaynaklanan bir red süre içinde tamamlanarak giderilebiliyor. Süreden kaynaklanan red ise kapanmış bir dosya. Anlaşma ayrıca inceleme ve itiraz haklarını düzenliyor.

İlgili Yazılar

• Meksika gümrük vergisi hesabı
• Laredo ve Monterrey depo hizmetimiz
• De minimis yüzde 10 kuralı
• 1.000 dolar altı sevkiyat
• Beyanda hata çıkarsa süre
• Kayıtlar kaç yıl saklanır
• Blanket period 12 ay

Kaynaklar

• Madde 5.11 paragraf 1, ithalat anında talep yapılmamışsa ve mal ithalat anında menşeli olsaydı tercihli tarifeden yararlanacak olsaydı, ithalatçının talep ve fazla ödenen vergilerin iadesini isteyebileceğini söylüyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.11 Refunds and Claims after Importation)
• Madde 5.11 paragraf 2, ithalatçı taraftan 4 şey istenebileceğini sayıyor: talebin yapılması, malın ithalat anında menşeli olduğuna dair beyan, menşe beyanının bir kopyası ve istenebilecek diğer belgeler (USMCA Madde 5.11 paragraf 2)
• Aynı paragraf süreyi ithalat tarihinden itibaren 1 yılı geçmemek üzere veya ithalatçı tarafın hukukunda belirtilen daha uzun bir süre olarak veriyor (USMCA Madde 5.11 paragraf 2 bent d)
• Madde 5.8 ithalatçının ithalat tarihinden itibaren 5 yıldan az olmamak üzere belgeleri saklamasını istiyor; sonradan talep bu arşive dayanıyor (USMCA Bölüm 5, Madde 5.8)
• USMCA Bölüm 5, Menşe Prosedürleri
• USMCA Bölüm 4, Menşe Kuralları
• CBP, USMCA sıkça sorulan sorular

Talep yapılmadan giden sevkiyatlarınız varsa yazın, ürün ve dönem bazında gruplayıp hangi grubun iade almaya değdiğini birlikte çıkaralım.